ĂN UỐNG LÀNH MẠNH, LỰA CHỌN THỰC PHẨM AN TOÀN CHỦ ĐỘNG BẢO VỆ SỨC KHỎE GIA ĐÌNH

Dinh dưỡng hợp lý, vận động thường xuyên và thực hành an toàn thực phẩm là những thói quen quan trọng giúp mỗi người nâng cao sức khỏe, phòng ngừa bệnh tật và xây dựng lối sống bền vững.

Thực phẩm không chỉ cung cấp năng lượng và các chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe nếu được lựa chọn, chế biến hoặc bảo quản không đúng cách. Bên cạnh đó, khẩu phần ăn mất cân đối, ít vận động và tình trạng thừa cân, béo phì có thể làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh không lây nhiễm như đái tháo đường type 2, bệnh tim mạch và tăng huyết áp.

1. LỰA CHỌN THỰC PHẨM AN TOÀN, TƯƠI MỚI.

Khi lựa chọn thực phẩm, người tiêu dùng nên ưu tiên các cơ sở kinh doanh uy tín, sản phẩm có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng và đáp ứng quy định về an toàn thực phẩm. 

2. ĂN ĐA DẠNG, CÂN ĐỐI CÁC NHÓM THỰC PHẨM

Phối hợp nhiều loại thực phẩm trong ngày và giữa các ngày, không phụ thuộc vào một vài món ăn quen thuộc.

- Tăng cường rau xanh và trái cây: Lựa chọn đa dạng các loại rau, củ, quả theo mùa; ưu tiên ăn trái cây nguyên quả hạn chế ép lấy nước.

- Đa dạng nguồn chất đạm: Kết hợp đa dạng giữa đạm từ động vật: cá, thịt nạc, trứng, sữa, các chế phẩm từ sữa với các nguồn đạm thực vật: đậu, hạt, đậu nành hoặc chế phẩm từ đậu nành.

- Lựa chọn nguồn tinh bột hợp lý: Sử dụng đa dạng: gạo, ngô, khoai, yến mạch và các loại ngũ cốc khác; ưu tiên ngũ cốc nguyên hạt, nguyên cám, tránh chà xát kỹ khi vo gạo.

- Sử dụng chất béo hợp lý: Thay vì nghĩ “ăn ít dầu, mỡ”, cần lựa chọn đúng loại chất béo, tăng các nguồn acid béo không no từ cá, các loại hạt và dầu thực vật (trừ các loại dầu họ cọ, dầu dừa), đồng thời hạn chế chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa.

- Hạn chế muối, đường và thực phẩm chế biến sẵn: Giảm thực phẩm mặn, thực phẩm nhiều đường, đồ uống có cồn và các món ăn chiên rán nhiều dầu mỡ.

3. TỔ CHỨC BỮA ĂN CÂN ĐỐI, ĐỦ DINH DƯỠNG VÀ TRÁNH LÃNG PHÍ THỰC PHẨM

+ Xây dựng bữa ăn cân đối

- Ăn phù hợp với nhu cầu của từng người. Không nên áp dụng một chế độ ăn giống nhau cho tất cả thành viên trong gia đình bởi nhu cầu dinh dưỡng thay đổi theo tuổi, giới, mức độ hoạt động thể lực và tình trạng sinh lý. 

- Một bữa ăn hợp lý nên đảm bảo ăn đầy đủ 4 nhóm chính: chất bột đường, chất đạm, chất béo, rau củ và các nguồn cung cấp vitamin, khoáng chất.

+ Cách chế biến ưu tiên: 

- Hãy ưu tiên các phương pháp nấu nướng đơn giản giúp giữ tối đa chất dinh dưỡng và vị ngon ngọt tự nhiên của thực phẩm như: luộc, hấp, xào nhỏ lửa, áp chảo… Hạn chế các món chiên ngập dầu hoặc nướng ở nhiệt độ cao. 

+ Lập kế hoạch mua sắm và giảm lãng phí thực phẩm

- Thực phẩm bị bỏ đi đồng nghĩa với việc các nguồn lực đã sử dụng để sản xuất, chế biến, vận chuyển và phục vụ thực phẩm cũng bị lãng phí.

- Mỗi gia đình có thể giảm lãng phí bằng những việc đơn giản:

4. DUY TRÌ HOẠT ĐỘNG THỂ LỰC.

Hoạt động thể lực thường xuyên giúp cải thiện sức khỏe tim mạch, tăng cường sức mạnh cơ bắp, hỗ trợ kiểm soát cân nặng và góp phần phòng ngừa các bệnh mạn tính không lây như đái tháo đường, tăng huyết áp,...

+ Tăng cường vận động trong cuộc sống hằng ngày

- Đối với người trưởng thành, Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị:

+ Thực hiện ít nhất 150 –300 phút hoạt động thể lực aerobic cường độ trung bình mỗi tuần hoặc 75–150 phút hoạt động cường độ mạnh, hoặc phối hợp tương đương giữa hai mức cường độ.

+ Người trưởng thành cũng nên tập các hoạt động tăng cường cơ bắp ít nhất 2 ngày mỗi tuần.

- Một số hình thức vận động dễ thực hiện gồm:

- Người ít vận động nên bắt đầu từ mức nhẹ, tăng dần thời gian và cường độ theo khả năng.

- Người cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính hoặc có hạn chế vận động cần lựa chọn hình thức tập luyện phù hợp; nên trao đổi với nhân viên y tế khi cần được hướng dẫn riêng.

5. PHÒNG CHỐNG NGỘ ĐỘC THỰC PHẨM

Để giảm thiểu nguy cơ ngộ độc thực phẩm, bạn nên chú ý 10 nguyên tắc do WHO công bố dưới đây: 

Nguyên tắc 1: Chọn thực phẩm an toàn.

Nguyên tắc 2: Nấu chín kỹ thức ăn.

Nguyên tắc 3: Ăn ngay khi thức ăn vừa được nấu chín.

Nguyên tắc 4: Bảo quản cẩn thận thực phẩm đã nấu chín.

Nguyên tắc 5: Đun kỹ lại thực phẩm trước khi ăn.

Nguyên tắc 6: Không để lẫn thực phẩm sống và chín.

Nguyên tắc 7: Luôn giữ tay sạch sẽ khi chế biến thực phẩm.

Nguyên tắc 8: Luôn giữ bề mặt chế biến, bếp luôn khô ráo, sạch sẽ.

Nguyên tắc 9: Bảo vệ thực phẩm khỏi sự xâm nhập của các loại côn trùng, loài gặm nhấm và các loại động vật khác.

Nguyên tắc 10: Sử dụng nguồn nước sạch.

Khi nào cần gặp chuyên gia dinh dưỡng?

Các đối tượng cần cá nhân hóa khẩu phần: 

+ Người suy dinh dưỡng; thừa cân béo phì hoặc có bệnh lý mạn tính.

+ Người cao tuổi.

+ Phụ nữ mang thai, cho con bú và trẻ em.

+ Người tập luyện cường độ cao cần thực đơn riêng phù hợp thể trạng.

Nếu cần xây dựng khẩu phần ăn hợp lý phù hợp với độ tuổi, thể trạng, bệnh lý hoặc mục tiêu sức khỏe, bạn có thể đến Phòng khám 424 Khoa Dinh dưỡng – Bệnh viện Đa khoa Tân Phú để được bác sĩ và chuyên gia dinh dưỡng thăm khám, đánh giá tình trạng dinh dưỡng và tư vấn chế độ ăn cá thể hóa. 

Thông điệp sức khỏe

Ăn uống hợp lý – Thực phẩm an toàn – Vận động mỗi ngày 

Chủ động phòng ngừa bệnh tật.

KHOA DINH DƯỠNG

Tài liệu tham khảo

1. Viện Dinh dưỡng Quốc gia. Mười lời khuyên dinh dưỡng hợp lý đến năm 2030.
https://viendinhduong.vn/vi/professional-activities/nhung-loi-khuyen-dinh-duong/67e955ffd306f8227c02d2c4

2. Viện Dinh dưỡng Quốc gia. Những điểm cập nhật về nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị cho người Việt Nam.
https://viendinhduong.vn/vi/proper-nutrition-and-health/nguoi-truong-thanh-19-59-tuoi/nhung-diem-cap-nhat-ve-nhu-cau-dinh-duong-khuyen-nghi-cho-nguoi-viet-nam-6a70094d06fb0c475f0ac123

3. Viện Dinh dưỡng Quốc gia. Tổ chức tốt bữa ăn gia đình trong thời hiện đại.
https://viendinhduong.vn/vi/article/tin-tuc/to-chuc-tot-bua-an-gia-dinh-trong-thoi-hien-dai-67e7c875c862b932c34afd3c

4. Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC). Bí quyết lựa chọn thực phẩm an toàn cho gia đình.
https://hcdc.vn/bi-quyet-lua-chon-thuc-pham-an-toan-cho-gia-dinh-sYl9Rk.html

5. World Health Organization (WHO). Five keys to safer food.
https://www.who.int/activities/promoting-safe-food-handling/five-key-to-safer-food

6. World Health Organization (WHO). Physical activity.
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/physical-activity

7. Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO). How to reduce your food waste.
https://www.fao.org/platform-food-loss-waste/food-waste/food-waste-reduction/how-to-reduce-your-food-waste/